سبحان حق خود را بر بندگانش اين قرار داده است كه اطاعتش كنند و ( در مقابل ) پاداش آنها را بر خود به صورت مضاعف و از باب تفضيل و توسعه براى كسانى كه شايستگى دارند لازم شمرده است ( بنابراين حق خدا بر خلق نيز دو سويه است ؛ او حقّ اطاعت بر بندگان دارد و بندگان حق ثواب ، هرچند اين حق از باب تفضّل است ؛ نه استحقاق ) . شرح و تفسير گسترش دامنهء حقوق امام عليه السّلام در آغاز اين خطبه همهء ياران خود را به اتّحاد و انضباط از طريق بيان حقّش بر امّت دعوت مىكند و مىفرمايد : « امّا بعد ( از حمد و ثناى الهى بدانيد ) خداوند سبحان براى من بر شما حقّى قرار داده كه آن سرپرستى امور شماست و در مقابل ، براى شما نيز حقّى بر من قرار داده ؛ مانند حقّى كه من بر شما دارم » ؛ ( أمّا بعد ؛ فقد جعل اللّه سبحانه لي عليكم حقّا بولاية أمركم ، و لكم عليّ من الحقّ مثل الّذي لي عليكم ) . امام عليه السّلام در اين جمله به مسئلهء مهمّى در باب حكومت اسلامى اشاره مىكند كه در واقع با همهء حكومتهاى آن زمان متفاوت بود . حكومتهاى استبدادى همه چيز را از آن خود مىدانستند و رعايا را همچون بردگان مىشمردند كه بايد چشم و گوش بسته ، اطاعت كنند و اگر چيزى براى رعايا قايل بودند نوعى منّت و تفضّل بود ؛ نه حق ، در حالى كه امام عليه السّلام مىفرمايد : حكومت اسلامى در واقع مركّب از دو حق متقابل است : حق زمامداران بر مردم و حق مردم بر زمامداران كه هردو سنگين و پرمسئوليت است . سپس به قاعده‌اى كلّى و بسيار فراگير در فرهنگ اسلامى ، اشاره كرده ، مىافزايد : « حق در مرحلهء بيان ، از هرچيز وسيع‌تر است و همه از آن دفاع